HeaderSearchForm

Wabienie głosowe ptaków – z najwyższą ostrożnością

 
Śpiew (głos) jest dla wielu gatunków ptaków podstawowym sygnałem określającym strukturę przestrzenną populacji i relacje międzyosobnicze. Partnerka na podstawie śpiewu dokonuje wyboru partnera, śpiew informuje o zajętym terytorium, określa też kondycję ptaka. Wykorzystanie stymulacji głosowej przez fotografów by wabić ptaki może powodować poważne konsekwencje dla ptasich modeli.
Jednym z potencjalnie szkodliwych działań obserwatorów ptaków i fotografów jest odtwarzanie głosów (stymulacja głosowa) w celu przyciągnięcia interesujących gatunków tak, żeby można je było obserwować lub z bliska fotografować. Aby ptak przyleciał na odpowiednią odległość, na otwartą przestrzeń, gdzie można wykonać zdjęcia, zwykle konieczne jest dłuższe odtwarzanie głosu danego gatunku. W okresie lęgowym ptaki ponoszą poważny wydatek energetyczny na utrzymanie terytorium oraz wyprowadzenie młodych i wabienie zakłóca ich normalny tryb życia.
Stosowanie stymulacji głosowej może wpływać w różny sposób na wabione ptaki:
•    Wabienie odciąga ptaki od ważniejszych czynności typu polowanie, karmienie.
•    Powoduje niepotrzebny wydatek energetyczny.
•    Może wpłynąć na zmianę statusu ptaka w populacji - utrata samicy, terytorium.
•    Może spowodować utarczki terytorialne między sąsiadującymi osobnikami.
•    Może sprowokować atak drapieżnika na ptaka, który wabiony głosem z odtwarzacza pojawia się na otwartym terenie.
 Istnieją nieliczne badania nad wpływem stymulacji głosowej na ptaki, jednak pokazują one, że wabienie zakłóca ich lęgi. Badania na sikorach jasnoskrzydłych (Poecille atricapilla) wykazały utratę ojcostwa u samców stojących wysoko w rankingu przy poddawaniu ich 6-minutowemu odtwarzaniu głosu innego agresywnego samca. Interesujące w tych badaniach jest to, że choć ptaki były poddawane oddziaływaniu na głos obcego samca stosunkowo krótko, jednak ważny był charakter tego głosu. W przypadku odtwarzania głosu samca uległego efekt w postaci tendencji samic do odbywania kopulacji pozapartnerskich był zdecydowanie mniejszy. Inne badania przeprowadzone na tropikalnych gatunkach: strzyżyku rdzawogrzbietym (Thryothorus euophrys) i kusaczku rdzawym (Grallaria rufula) również wykazują negatywny wpływ stymulacji głosowej na te ptaki poprzez zwiększenie ich aktywności głosowej i terytorialnej (co pociąga za sobą między innymi wydatek energetyczny czy narażenie się na drapieżnictwo) oraz zwiększenie poziomu stresu. Poświęcanie czasu i energii na szukanie i odstraszanie wirtualnego samca odciągało te ptaki od swoich codziennych czynności lęgowych, zmniejszając ich szanse na sukces lęgowy.
 Choć możliwe konsekwencje stosowania stymulacji głosowej w niewłaściwy sposób są słabo poznane i trudne do badania, to jednak to, co wiadomo o stosowaniu tej metody nie pozostawia wątpliwości, że w większości przypadków wabienie wpływa negatywnie na wabione osobniki. Należy podkreślić, że stymulacja głosowa jest metodą powszechnie stosowaną w badaniach inwentaryzacyjnych. Jednak głos ptaka odtwarza się w nich po to, aby stwierdzić jego występowanie, a nie by przyciągnąć danego osobnika do siebie.
 Przedstawione powyżej argumenty przemawiają za niestosowaniem stymulacji głosowej w sytuacjach innych, niż wymagające tego badania naukowe (a i takie użycie tej metody bywa kontestowane). Z tego powodu Związek Polskich Fotografów Przyrody zdecydowanie nie zaleca stosowania tej metody w okresie lęgowym ptaków (pkt 6 b Kodeksu Etycznego ZPFP). W każdym innym przypadku wymaga się od fotografa zdobycia szczegółowej wiedzy na temat wpływu wabienia głosowego na dany gatunek ptaka i każdorazowego rozważenia, czy takie negatywne efekty dla osobnika i populacji nie wystąpią. Jeśli istnieje takie ryzyko należy zastosować zasadę przezorności i zrezygnować z wabienia głosowego.
Harris JBC, Haskell DG (2013); Simulated Birdwatchers' Playback Affects the Behavior of Two Tropical Birds; PLoS ONE 8(10): e77902. doi: 10.1371/journal.pone.0077902
 Mennill DJ, Ratcliffe LM, Boag PT (2002); Female eavesdropping on male song contests in songbirds; Science 296: 873. doi:10.1126/ science.296.5569.873. PubMed: 11988564
 Sibley DA (2011); The proper use of playback in birding. Available: http://www.sibleyguides.com/2011/04/the-proper-use-of-playback-in- birding/ Accessed 8 May 2012
 Opracowanie: Maciej Rodziewicz
parent menu item not found: "130"